Tế bào bình thường trong cơ thể dưới tác dụng lâu dài của các nhân tố gây ung thư sẽ có quá trình diễn tiến như sau:

- Đầu tiên là số lượng tế bào tăng lên nhưng lúc này hình dạng tế bào vẫn chưa thay đổi, trên bệnh lý gọi nó là “ tăng sinh mang tính đơn thuần”.

- Sau đó, cùng với sự gia tăng số lượng, sự khác nhau giữa hình dạng tế bào đột biến và hình dạng tế bào khởi nguồn sẽ từ từ tăng lên, bước vào giai đoạn trước thời kỳ gây ra ung thư, tức là bệnh trước khi chuyển thành ung thư.

Điều này có nghĩa là, bệnh biến trước ung thư phải ở trong một điều kiện nhất định mới có thể chuyển thành ung thư. Hơn nữa, các dạng u bướu khác nhau thì nguy cơ chuyển biến thành ung thư cũng cao thấp khác nhau. Điều may mắn là, tất cả các khối u ác tính đều có giai đoạn biến chuyển trước ung thư.

Nếu có thể kịp thời phát hiện và tiến hành trị liệu, đa phần bệnh biến trước ung thư sẽ “kịp thời phanh lại”, “chuyển nguy thành an”, chỉ có một bộ phận bệnh biến nhỏ sẽ tiếp tục phát triển và diễn biến thành ung thư.

Bệnh biến trước ung thư thường gặp nhất có 7 loại sau:

1. Viêm dạ dày mãn tính

2. Viêm loét cổ tử cung: chủ yếu là cổ tử cung viêm loét ở mức độ nặng

3. Viêm loét niêm mạc: chủ yếu là ở các bộ phận như đường tiêu hoá, âm đạo và khoang miệng

4. Tăng sinh khối u tuyến sữa

5. Bệnh khô da sắc tố

6. Một số khối u lành tính

7. Bệnh nấm, vẩy da ở người già.

Bệnh biến trước ung thư mỗi khi đi khám và kiểm tra thì phải tích cực trị liệu. Ví dụ lở loét khoang miệng phát tác nhiều lần không khỏi thì phải tìm nguyên nhân gây bệnh rồi mới chữa trị theo chứng bệnh. Loét cổ tử cung, đặc biệt là những phụ nữ loét cổ tử cung ở mức độ nặng nên kịp thời dùng tia phóng xạ để trị liệu.  

Đối với các chứng ngoài da như nốt ruồi sắc tố, một khi chuyển màu thì khả năng chuyển thành ác tính là rất lớn. Lúc này nên lập tức đi bệnh viện xét nghiệm kiểm tra.