Ung thư vú (UTV) là một ung thư thường gặp. Tuổi thường mắc

của bệnh từ 30-70 tuổi. ở Pháp, tính trung bình cứ 10 phụ nữ thì

có 1 phụ nữ mắc UTV. Khu vực Tây Thái Bình Dương, theo Tổ

chức y tế thế giới, tỉ lệ mắc cao nhất ở New Zealand và Australia,

thấp nhất ở Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên.

Những tiến bộ trong phòng và phát hiện sớm bệnh ung thư vú

đã đóng vai trò quan trọng làm giảm tỷ lệ tử vong do căn bệnh

này mặc dù tỷ lệ mắc bệnh nói chung có xu hướng tăng lên.

Việc phòng và phát hiện sớm ung thư ở nước ta đã có nhiều tiến

bộ trong đó có UTV, có được các thành tựu này là nhờ công tác

tuyên truyền phát hiện bệnh sớm trên các phương tiện thông tin

đại chúng, đặc biệt là sự lớn mạnh không ngừng của chuyên

ngành ung thư trong các năm gần đây. Tuy vậy vẫn còn nhiều

trường hợp được chẩn đoán ở giai đoạn muộn dẫn đến điều trị tốn

kém về kinh tế cho bệnh nhân và nhà nước mà hiệu quả điều trị

Theo số liệu thống kê của nhiều nghiên cứu trong nước, tỉ lệ mắc

UTV ở giai đoạn III và IV chiếm tới 50%. Bên cạnh những lí do

chậm trễ do bệnh phát triển âm thầm không gây đau đớn và

những e ngại giấu bệnh ở phụ nữ, còn rất nhiều lí do dẫn tới phát

hiện bệnh ở giai đoạn muộn như điều kiện kinh tế, trình độ hiểu

biết về y học phổ thông cũng như những hiểu biết sai lệch về điều

trị bệnh ung thư. Qua bộ câu hỏi phỏng vấn về lí do chậm trễ từ

200 bệnh nhân được điều trị UTV ở giai đoạn còn mổ được tại

66,5 % phụ nữ không bao giờ tự khám vú trước đó.

17,5% phụ nữ đã điều trị bằng đắp lá hoặc các thuốc dân gian

Thời gian trung bình từ khi khám ở y tế cơ sở cho tới khi được

khám chuyên khoa là 63 ngày.

64,3% phụ nữ không nhận được thông tin tuyên truyền về UTV.

Từ những con số và những lí do trên chúng ta thấy việc phòng

bệnh, phát hiện và chẩn đoán sớm là vô cùng quan trọng trong

phòng chống căn bệnh này.

Để giảm tỉ lệ mắc, giảm tỉ lệ tử vong do UTV chúng ta cần làm

tốt phòng bệnh bước 1 là tuyên truyền giáo dục nhằm nâng cao

hiểu biết của người dân về những yếu tố thuận lợi, những yếu tố

nguy cơ trong bệnh ung thư nói chung và UTV nói riêng ; phòng

bệnh bước 2 là phát hiện sớm bao gồm : sàng lọc bằng tự khám vú,

chụp vú, khám vú bởi nhân viên y tế.

Phòng bệnh

Phòng bệnh ung thư chia làm 2 bước chủ yếu sau:

Phòng bệnh bước 1: là ngăn ngừa, hạn chế tiếp xúc với các yếu to

sinh Ung thư từ môi trường hoặc do thói quen trong cuộc sống.

Phòng bệnh bước 2: là sàng lọc phát hiện sớm ung thư để nâng

cao tỷ lệ chữa khỏi bệnh và giảm tỷ lệ tử vong do ung thư.

Nội.dung của phòng bệnh bước 1 gồm:

Những kiến thức phổ thông cẩn được đưa đến cho cộng đồng về

+ Xây dụng chế độ dinh dưỡng hợp lý : ăn ít chất béo động vật

(dưới 10% khẩu phần năng lượng), hạn chế ăn những thực phẩm

lên men (dưa khú, mắm tôm, cá muối ...) có nhiều nhất, nitrat,

nitrozamin, ăn nhiều rau xanh và hoa quả tươi.

+ Không ăn những thực phẩm mốc (gạo, đậu, lạc ...), thực phẩm có

+ Thường xuyên luyện tập thể dục thể thao để chống bệnh béo phì.

+ Hạn chế dùng thuốc nội tiết tố nữ thay thế kẻo. dài ở thời kì

Dựa vào các phương tiện thông tin đại chúng như vô tuyến

truyền hình, đài phát thanh để tuyên truyền kiến thức phổ thông

về phòng và phát hiện sớm bệnh ung thư nói chung cũng như

UTV nói riêng.

Dựa vào các đoàn thể nhất là hội liên hiệp phụ nữ để tuyên

Đối với nước ta, có thể dừa trên những đội ngũ cán bộ y tế cơ sở

như : đội sinh đẻ kế hoạch, hội chữ thập đỏ và bắt đầu lưu ý đến

đội ngũ tình nguyện viên tuyên truyền.

Kết hợp với các chương trình hợp tác quốc tế, tổ chức hội thảo

tuyên truyền phòng chống phát hiện sớm ung thư.

Hướng dẫn tự khám vú 

Quan sát (qua gương với ánh sáng đầy đủ):

+ Đầu tiên bạn có thể ngồi hoặc đứng miễn là thoải mái.

+ Xuôi tay, quan sát các thay đổi ở vú: u cục, dầy lên, lõm da hoặc

+ Đưa tay ra sau gáy, sau đó quan sát lại.

+ Chống tay lên hông làm cử động cơ ngực lên xuống bằng động

tác nâng vai lên hay hạ vai xuống. Động tá(. này làm cho các thay

+ Nặn nhẹ đầu vú xem có dịch chảy ra hay không.

Sờ nắn (tại buồng tắm)

+ Đưa tay phải ra sau gáy

+ Dùng tay trái sờ nắn vú phải, 4 ngón tay đặt sát vào nhau thành

môi mặt phẳng, ép đều đặn lên các vũng khác nhau của tuyến vú

vào thà tư ngực theo hướng vòng xoáy ốc từ đầu vú trở ra ngoài.

+ Kiểm tra (từng vùng của vú) và cả đuôi nách. ~

+ Làm tương tự với vú bên trái. '.

Sờ nắn (Khi nằm)

+ Nằm ngửa thoải mái.

+ Đặt một gối mỏng ở dưới lưng bên trái.

+ Lặp lại quá trình khám như ở buồng tắm.

+ Chuyển gọi, làm lại cho bên phải.

Đừng quên nếu phát hiện ra thay đổi gì thì hãy báo cho bác sĩ và

nói rõ lý do bạn cần hỏi.

Ghi .nhớ : phải làm đầy đủ cả 3 việc trên thì mới hoàn tất quá

trình tự khám vú hàng tháng.