Cùng với sự phát triển của khoa học kỹ thuật, con người đã sáng tạo ra nhiều phương pháp điều trị để giúp người mắc ung thư kéo dài tuổi thọ và có cuộc sống tốt đẹp hơn. Một trong các phương pháp này là xạ phẫu bằng máy gia tốc tuyến tính. Với hiệu quả điều trị của nó, phương pháp này được coi là một cứu cánh của bệnh nhân ung thư. Phóng viên (PV) báo Sức khỏe & Đời sống đã có cuộc trao đổi với TS. BS. Phạm Hòa Bình - Phó Giám đốc Bệnh viện Trung ương quân đội 108, người đầu tiên trực tiếp thực hiện kỹ thuật này để điều trị cho bệnh nhân và đã có những thành công bước đầu.
PV: Xin TS cho biết xạ phẫu bằng máy gia tốc tuyến tính là gì?
TS. Phạm Hòa Bình: Trong lịch sử y học, ứng dụng tia xạ để điều trị ung thư đã xuất hiện từ rất lâu. Nhưng phải đến năm 1967 phương pháp xạ phẫu mới được hiện thực hóa bằng sự ra đời của dao gamma (Gamma Knife) trong điều trị các khối u não. Xạ phẫu có thể coi là một cuộc phẫu thuật nhưng không cần gây mê hay gây tê, không cần rạch da... mà là việc sử dụng duy nhất một liều tia xạ để tiêu diệt khối u, trong khi vẫn bảo vệ được các tổ chức lành xung quanh. Hệ thống CyberKnife ra đời năm 1994 đã đánh dấu một bước tiến quan trọng trong lĩnh vực xạ phẫu, gồm một máy gia tốc tuyến tính được gắn trên một cánh tay robot di chuyển theo chương trình máy tính quanh mục tiêu để phát tia điều trị. Máy có thể có 100 vị trí phát tia trong không gian, ở mỗi vị trí có tới 12 góc bắn khác nhau, tạo ra 1.200 chùm tia tác dụng trực tiếp lên khối u mà vẫn bảo vệ được các tổ chức lành xung quanh, đặc biệt là các bộ phận chức năng quan trọng khác như mắt, phần não lành...
PV: Xạ phẫu bằng máy gia tốc tuyến tính được chỉ định cho những trường hợp nào? Ưu điểm của nó so với các phương pháp điều trị khác là gì, thưa TS?
TS. Phạm Hòa Bình: Khi được phát hiện khối u trong cơ thể, dù lành tính hay ác tính đều làm cho người bệnh lo lắng, sợ hãi, đặc biệt là những khối u ở vị trí nguy hiểm như não, phổi,... Trước đây, với những khối u này gần như là vô phương cứu chữa hoặc chỉ có thể can thiệp bằng phẫu thuật nhưng phương pháp điều trị này vẫn còn một số hạn chế nhất định như để lại di chứng và khó thực hiện khi khối u nằm sâu trong não như cầu não, thời gian nằm viện kéo dài. Khắc phục những nhược điểm đó, xạ phẫu bằng chùm gia tốc tuyến tính ra đời giúp điều trị được với những khối u có kích thước nhỏ hơn 3cm ở bất kỳ vị trí nào trên cơ thể, những khối u đã di căn, khối u ở trẻ em và cả những dị dạng mạch máu não. Ưu điểm nổi bật của phương pháp này so với phẫu thuật và các loại xạ phẫu hiện có là hiệu quả điều trị cao với độ chính xác của các chùm tia lên đến 0,3mm, luôn di động theo mục tiêu (khối u) làm cho khối u nhận được nhiều tia mà không ảnh hưởng đến tổ chức xung quanh, thời gian điều trị ngắn (khoảng 45-60 phút với điều trị các khối u trong não, 1-2 giờ với điều trị các khối u ở các vị trí khác trên cơ thể), không gây đau, không gây bỏng cho da hay các biến chứng khác.
PV: Phương pháp điều trị mới này có tốn kém không và triển vọng của nó như thế nào, thưa TS?
TS. Phạm Hòa Bình: Xạ phẫu bằng máy gia tốc tuyến tính là một phương pháp rất mới không chỉ ở nước ta mà cả đối với các nước trong khu vực Đông Nam Á. Chi phí cho một lần xạ phẫu tương đối cao (ở nước ta khoảng 60 triệu đồng, ở Mỹ khoảng 20.000 - 50.000 USD, ở Singapore khoảng 15.000 USD) nhưng đây là một phương pháp có hiệu quả điều trị cao, đem lại nhiều lợi ích cho người bệnh nên vẫn được lựa chọn. Tính đến nay đã có 10 bệnh nhân đầu tiên được điều trị tại Bệnh viện Trung ương quân đội 108 bằng chùm gia tốc tuyến tính. Hiện nay, những bệnh nhân này đều có sức khỏe tốt và làm việc bình thường. Có thể nói chúng tôi đã có những thành công bước đầu khi áp dụng phương pháp điều trị mới này. Thời gian tới, hy vọng rằng phương pháp xạ phẫu bằng chùm gia tốc tuyến tính sẽ được áp dụng tại nhiều cơ sở y tế chuyên sâu trong cả nước với mục đích đem lại hy vọng và cứu cánh cho những bệnh nhân ung thư.
PV: Chúng tôi cũng hy vọng khi phương pháp điều trị ưu việt này được phổ biến sẽ có thêm nhiều người bệnh được hưởng lợi. Xin chân thành cảm ơn TS về cuộc trao đổi này!